J\u0119zyki skandynawskie, kt\u00f3re s\u0105 r\u00f3wnie\u017c nazywane j\u0119zykami p\u00f3\u0142nocnogerma\u0144skimi, nale\u017c\u0105 do grupy j\u0119zyk\u00f3w germa\u0144skich znanych jako wsp\u00f3\u0142czesny standard, do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105 du\u0144ski, norweski, szwedzki, islandzki i farerski. J\u0119zyki te s\u0105 zazwyczaj podzielone na dwie grupy – wschodnio-skandynawskie, do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105 du\u0144ski i szwedzki oraz zachodnio-skandynawskie (do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105 norweski, islandzki i farerski). <\/p>\n\n
Najstarsze dowody jakiegokolwiek j\u0119zyka germa\u0144skiego to oko\u0142o 125 inskrypcji z lat 200-600, wyrytych w starszym alfabecie runicznym (futhark). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pochodzi ze Skandynawii, ale wiele z nich zosta\u0142o znalezionych r\u00f3wnie\u017c w po\u0142udniowo-wschodniej Europie, co sugeruje, \u017ce u\u017cycie run by\u0142o podobne do tego z innych plemion germa\u0144skich. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich to kr\u00f3tkie inskrypcje oznaczaj\u0105ce w\u0142asno\u015b\u0107 lub producenta. <\/p>\n\n
Wiele inskrypcji to pomniki ku czci zmar\u0142ych, podczas gdy inne uwa\u017cane by\u0142y za maj\u0105ce magiczn\u0105 tre\u015b\u0107. Najwcze\u015bniejsze inskrypcje by\u0142y rze\u017abami na drewnianych lub metalowych przedmiotach, ale z czasem zacz\u0119to je wykonywa\u0107 na kamieniach. <\/p>\n\n
Dalsze informacje o j\u0119zyku pochodz\u0105 z nazw i zapo\u017cycze\u0144 w obcych tekstach, z nazw miejsc oraz z rekonstrukcji por\u00f3wnawczej na podstawie j\u0119zyk\u00f3w pokrewnych i p\u00f3\u017aniejszych dialekt\u00f3w. <\/p>\n\n
Samog\u0142oski nieakcentowane, kt\u00f3re wywodz\u0105 si\u0119 z j\u0119zyk\u00f3w germa\u0144skich i indoeuropejskich, s\u0105 nadal obecne w napisach, wszystkie te samog\u0142oski nie s\u0105 ju\u017c obecne w p\u00f3\u017aniejszych j\u0119zykach germa\u0144skich.<\/p>\n\n
Inskrypcje z okresu staro\u017cytnego pokazuj\u0105 unikalny dialekt, p\u00f3\u0142nocnogerma\u0144ski. Inskrypcje runiczne zawieraj\u0105 informacje o najwcze\u015bniejszych etapach, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 bardziej obfite po stworzeniu kr\u00f3tkiego futharku runicznego w ad 800. <\/p>\n\n
Wraz z ekspansj\u0105 lud\u00f3w nordyckich w epoce Wiking\u00f3w<\/a> (ok. 750-1050), mowa skandynawska powsta\u0142a na Grenlandii, Islandii, Wyspach Owczych, Szetlandach, Orkadach, Hebrydach, Wyspie Man, cz\u0119\u015bci Irlandii, Szkocji, Anglii, Francji i Rosji. <\/p>\n\n Jednak na wszystkich tych terytoriach, opr\u00f3cz Wysp Owczych i Islandii, j\u0119zyki skandynawskie p\u00f3\u017aniej zanik\u0142y. <\/p>\n\n W okresie ekspansji komunikacja mi\u0119dzy Skandynawami by\u0142a bezproblemowa, a oni sami uwa\u017cali sw\u00f3j j\u0119zyk za jeden, jednak r\u00f3\u017cne orientacje poszczeg\u00f3lnych kr\u00f3lestw w epoce wiking\u00f3w doprowadzi\u0142y do powstania kilku r\u00f3\u017cnic dialektalnych. <\/p>\n\n Dzi\u015b mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 konserwatywny obszar zachodniej Skandynawii i bardziej innowacyjny obszar wschodniej Skandynawii.<\/p>\n\n Istotne znaczenie j\u0119zykowe mia\u0142o powstanie ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego wX<\/sup> iXI<\/sup> wieku. Przyczyni\u0142a si\u0119 do konsolidacji istniej\u0105cych kr\u00f3lestw, wprowadzaj\u0105c P\u00f3\u0142noc do klasycznej i \u015bredniowiecznej kultury europejskiej, a tak\u017ce wprowadzi\u0142a pergamin do pisania \u0142aci\u0144skich liter. <\/p>\n\n Pismo runiczne by\u0142o nadal u\u017cywane do cel\u00f3w epigraficznych i do przekazywania informacji og\u00f3lnych. Alfabet \u0142aci\u0144ski<\/a> by\u0142 u\u017cywany do bardziej trwa\u0142ych wysi\u0142k\u00f3w literackich – pocz\u0105tkowo do pism \u0142aci\u0144skich, a p\u00f3\u017aniej do pism rodzimych. <\/p>\n\n Pierwszymi dzie\u0142ami, kt\u00f3re zosta\u0142y spisane, by\u0142y dawne prawa ustne, nast\u0119pnie t\u0142umaczenia dzie\u0142 \u0142aci\u0144skich i francuskich, do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105 legendy, eposy i kazania.<\/p>\n\n Wiele istniej\u0105cych dzi\u015b lokalnych dialekt\u00f3w wykszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w p\u00f3\u017anym \u015bredniowieczu, kiedy wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludno\u015bci mia\u0142a niewielkie mo\u017cliwo\u015bci podr\u00f3\u017cowania. Ludzie \u017cyj\u0105cy w miastach, dzi\u0119ki kontaktom zagranicznym, wykszta\u0142cili nowe formy mowy miejskiej z domieszk\u0105 dialekt\u00f3w wiejskich, a tak\u017ce j\u0119zyki pisane. <\/p>\n\nNadej\u015bcie chrze\u015bcija\u0144stwa<\/strong><\/h2>\n\n
Reformacja i renesans<\/strong><\/h2>\n\n